Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) prowadzi konsultacje społeczne projektu programu priorytetowego „ELENA – wsparcie przedinwestycyjne przedsięwzięć z obszaru poprawy efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej”. Uwagi do projektu można zgłaszać do 29 września 2026 r.
Konsultacje społeczne programu ELENA
Projekt programu ma służyć zwiększeniu liczby dobrze przygotowanych inwestycji poprawiających efektywność energetyczną budynków użyteczności publicznej. Zgodnie z projektem program ma być realizowany w latach 2026–2029, a jego budżet określono na 6 mln zł. Planowany wskaźnik zakłada objęcie wsparciem przedinwestycyjnym co najmniej 80 przedsięwzięć.
Konsultacje społeczne trwają do 29 września 2026 r.
NFOŚiGW zachęca do zgłaszania uwag i sugestii dotyczących założeń programu. Po zakończeniu konsultacji zgłoszone uwagi zostaną przeanalizowane, a wyniki konsultacji mają zostać opublikowane na stronie internetowej NFOŚiGW.
Uwagi należy przesyłać wyłącznie na udostępnionym formularzu Excel na adres elena@nfosigw.gov.pl, wpisując w tytule wiadomości: „Konsultacje społeczne – PP ELENA”.
Uwagi przesłane po zakończeniu konsultacji nie będą rozpatrywane.
Dla kogo będzie przeznaczony program ELENA?
Zgodnie z projektem programu odbiorcami końcowymi wsparcia mają być jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki, będące właścicielami budynków użyteczności publicznej albo sprawujące nad nimi trwały zarząd. W dokumentacji jako przykłady takich obiektów wskazano m.in. szpitale, szkoły i przychodnie.
Jednocześnie bezpośrednimi beneficjentami programu mają być podmioty doradcze, które będą świadczyć na rzecz JST wsparcie przedinwestycyjne. Program przewiduje dwuetapowy sposób wyboru tych podmiotów.
W pierwszym etapie zainteresowane podmioty będą składać fiszki zgłoszeniowe. Nabór ma mieć charakter konkursowy, a wybrane podmioty zostaną umieszczone na liście podmiotów uprawnionych do świadczenia wsparcia.
W drugim etapie podmioty znajdujące się na tej liście będą mogły składać wnioski o dofinansowanie. Nabór wniosków ma być prowadzony w trybie ciągłym, z uwzględnieniem dostępnej alokacji.
Jakie wsparcie przewiduje program?
Projekt programu przewiduje kilka rodzajów wsparcia przedinwestycyjnego.
Pierwszym elementem jest rozszerzony audyt energetyczny. Dokumentacja programu przewiduje m.in. wykonanie inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej, wizję lokalną oraz audyt energetyczny. Rozszerzony audyt ma również obejmować analizę wariantów poprawy efektywności energetycznej, bilanse energetyczne oraz analizę systemów i rozwiązań technicznych.
W ramach audytu przewidziano m.in. analizę zużycia energii cieplnej i elektrycznej, systemów ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowania ciepłej wody użytkowej, oświetlenia oraz automatyki. Dokumentacja wskazuje również na stosowanie zasady Energy Efficiency First, zgodnie z którą w pierwszej kolejności powinny być analizowane rozwiązania ograniczające zużycie energii.
Kolejnym elementem będzie wsparcie w przygotowaniu wniosku o dofinansowanie, wraz z wymaganymi załącznikami i analizami oraz pomocą podczas oceny wniosku.
Program przewiduje również doradztwo dotyczące przygotowania i prowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego oraz – w przypadku odpowiedniej części programu – pełnienie funkcji facylitatora ESCO/EPC.
Doświadczenie wymagane od podmiotów doradczych
Projekt dokumentacji przewiduje konkretne wymagania dotyczące doświadczenia podmiotów zainteresowanych świadczeniem wsparcia.
W przypadku rozszerzonych audytów energetycznych podmiot powinien wykazać wykonanie w ostatnich 5 latach co najmniej 20 audytów energetycznych dotyczących termomodernizacji lub modernizacji budynków użyteczności publicznej o powierzchni co najmniej 1000 m² powierzchni o regulowanej temperaturze. W przypadku co najmniej 10 takich opracowań wymagane jest uzyskanie dofinansowania ze środków zewnętrznych, a do wykazu należy dołączyć referencje dla co najmniej 10 audytów, w tym co najmniej 5, dla których pozyskano zewnętrzne dofinansowanie.
Podmiot powinien także dysponować odpowiednim zespołem, obejmującym m.in. audytora energetycznego oraz architekta i/lub projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane.
Do 100% kosztów kwalifikowanych
Zgodnie z projektem programu dofinansowanie ma być udzielane w formie dotacji i może wynosić do 100% kosztów kwalifikowanych.
Projekt określa jednak maksymalne jednostkowe koszty kwalifikowane. W przypadku rozszerzonego audytu energetycznego limit wynosi:
- 15 tys. zł – dla budynku lub budynków o powierzchni o regulowanej temperaturze do 2 000 m² włącznie dla jednego adresu,
- 20 tys. zł – dla powierzchni od 2 000 do 6 000 m² włącznie,
- 25 tys. zł – dla powierzchni powyżej 6 000 m².
Dodatkowo przewidziano ryczałt za wizytację na miejscu i inwentaryzację: 5 tys. zł dla jednego budynku, 7 tys. zł dla 2–3 budynków oraz 9 tys. zł dla 4 i więcej budynków.
W przypadku przygotowania wniosku o dofinansowanie maksymalny jednostkowy koszt kwalifikowany określono na 30 tys. zł, a doradztwa dotyczącego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – na 15 tys. zł. Dla pełnienia roli facylitatora ESCO/EPC limit określono na 75 tys. zł.
Program ma pomóc przygotować inwestycje
Istotą programu nie jest bezpośrednie finansowanie samej modernizacji budynku, lecz przygotowanie inwestycji do realizacji i pozyskania finansowania.
Dokumentacja wskazuje, że wsparcie ma umożliwić JST przygotowanie przedsięwzięcia oraz ubieganie się o finansowanie inwestycji ze środków NFOŚiGW lub innych źródeł.
Projekt programu zakłada, że dzięki takiemu wsparciu zostanie przygotowanych co najmniej 80 przedsięwzięć z zakresu poprawy efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej.
Webinar dotyczący programu ELENA
NFOŚiGW zaplanował również webinar poświęcony założeniom programu. Spotkanie odbędzie się 24 września 2026 r. o godz. 10:00. Uczestnicy będą mogli zadawać pytania i zgłaszać sugestie za pośrednictwem dedykowanego czatu.
Jak zgłosić uwagi do projektu programu?
Uwagi do projektu programu ELENA należy przesłać:
Termin: do 29 września 2026 r.
Formularz: udostępniony formularz Excel
E-mail: elena@nfosigw.gov.pl
Tytuł wiadomości: „Konsultacje społeczne – PP ELENA”
Uwagi przesłane po terminie nie będą rozpatrywane.
Ważne
Na dzień publikacji materiału program ELENA znajduje się na etapie konsultacji społecznych. Podane zasady, limity i rozwiązania wynikają z projektu programu oraz załączonej dokumentacji i mogą ulec zmianie po zakończeniu konsultacji. Nie należy więc traktować obecnych informacji jako ostatecznych warunków przyszłego naboru.